Une erreur est survenue dans ce gadget

jeudi 20 juin 2013

Luận về khoa học và nghệ thuật - JJR (15)


Nếu mà các khoa học của chúng ta là vô dụng trong đối tượng mà chúng đề xuất, thì chúng còn nguy hiểm hơn bởi những hiệu quả mà chúng tạo ra. Sinh ra trong sự nhàn cư, đến lượt mình chúng lại nuôi nấng sự biếng nhác; và việc mất thời gian không thể sửa chữa được là tổn hại đầu tiên mà chúng nhất thiết gây ra cho xã hội. Trong chính trị, cũng như là trong đạo đức, không hề làm điều tốt chính là làm điều ác; và mỗi công dân vô dụng đều có thể được xem như là một con người ác độc. Vậy thì hãy trả lời tôi, các vị triết gia lừng lẫy, mà nhờ có các ngài chúng tôi biết được bởi những lý do nào mà các vật thể thu hút lẫn nhau trong chân không; những mối liên hệ nào, trong chu kỳ trở lại của các hành tinh, của các vùng được vượt qua trong thời gian bằng nhau; những đường cong nào có những điểm giao nhau, những điểm tiệm cận và điểm đỉnh; làm thế nào mà con người thấy được mọi điều nơi Đức Chúa Trời; làm thế nào mà tâm hồn và thể xác hòa hợp nhau mà không giao tiếp, như thể là hai chiếc đồng hồ; những tinh tú nào có thể được cư ngụ; những côn trùng nào sinh sản theo một cách phi thường ? Hãy trả lời tôi, tôi xin nhắc lại, mà nhờ các ngài chúng tôi đã nhận được biết bao tri thức tuyệt vời ; khi các ngài đã chẳng chỉ dạy được gì cho chúng tôi từ tất cả những điều này, liệu có vì thế mà chúng tôi kém đông đúc hơn, được cai trị kém hơn, ít đáng sợ hơn, ít rỡ ràng hơn hay là đồi bại hơn ? Vậy hãy trở lại nơi tầm quan trọng của những sáng tạo sản phẩm của các ngài; và nếu những công trình ngời sáng nhất của các nhà thông thái của chúng ta và của những công dân tốt đẹp nhất của chúng ta cung cấp cho chúng ta ít tiện ích đến thế, thì các ngài hãy nói cho chúng tôi biết chúng tôi phải nghĩ gì về đám đông những nhà văn tăm tối và những nhân sĩ rảnh rỗi, mà họ ngốn sạch trơn sinh kế của Nhà nước ?

Mà tôi nói gì cơ, rảnh rỗi ư ? Và ơn Chúa mà họ rảnh rỗi như vậy! Nhưng phong tục sẽ lành mạnh hơn nhờ vậy, và xã hội yên bình hơn. Nhưng mà những kẻ tuyên ngôn vô dụng và phù phiếm này đến từ mọi phía, được trang bị bằng những nghịch lý chết chóc của họ; phá hoại những cơ sở của lòng tin và hủy diệt đức hạnh. Họ mỉm cười khinh khỉnh với những từ già cổ như là tổ quốc và tôn giáo, và dành tài năng và triết thuyết của họ vào việc phá hủy và làm thấp hèn đi tất cả những gì là thiêng liêng nhất giữa con người. Không chỉ trong thâm tâm họ căm ghét cả đức hạnh lẫn tín điều của chúng ta, chính là họ còn là kẻ thù của công luận; và để đem họ trở lại dưới chân những bệ thờ, chỉ cần xếp riêng họ vào trong số những kẻ vô thần. Ôi sự điên cuồng muốn được nổi bật, còn điều gì mà ngươi không thể làm ?

--------------------------------------------

Si nos sciences sont vaines dans l'objet qu'elles se proposent, elles sont encore plus dangereuses par les effets qu'elles produisent. Nées dans l'oisiveté, elles la nourrissent à leur tour; et la perte irréparable du temps est le premier préjudice qu'elles causent nécessairement à la société. En politique, comme en morale, c'est un grand mal que de ne point faire de bien; et tout citoyen inutile peut être regardé comme un homme pernicieux. Répondez-moi donc, philosophes illustres; vous par qui nous savons en quelles raisons les corps s'attirent dans le vide; quels sont, dans les révolutions des planètes, les rapports des aires parcourues en temps égaux; quelles courbes ont des points conjugués, des points d'inflexion et de rebroussement; comment l'homme voit tout en Dieu; comment l'âme et le corps se correspondent sans communication, ainsi que feraient deux horloges; quels astres peuvent être habités; quels insectes se reproduisent d'une manière extraordinaire? Répondez-moi, dis-je, vous de qui nous avons reçu tant de sublimes connaissances; quand vous ne nous auriez jamais rien appris de ces choses, en serions-nous moins nombreux, moins bien gouvernés, moins redoutables, moins florissants ou plus pervers? Revenez donc sur l'importance de vos productions; et si les travaux des plus éclairés de nos savants et de nos meilleurs citoyens nous procurent si peu d'utilité, dites-nous ce que nous devons penser de cette foule d'écrivains obscurs et de lettrés oisifs, qui dévorent en pure perte la substance de l'Etat.
Que dis-je, oisifs? et plût à Dieu qu'ils le fussent en effet! Les moeurs en seraient plus saines et la société plus paisible. Mais ces vains et futiles déclamateurs vont de tous côtés, armés de leurs funestes paradoxes; sapant les fondements de la foi, et anéantissant la vertu. Ils sourient dédaigneusement à ces vieux mots de patrie et de religion, et consacrent leurs talents et leur philosophie à détruire et avilir tout ce qu'il y a de sacré parmi les hommes. Non qu'au fond ils haïssent ni la vertu ni nos dogmes; c'est de l'opinion publique qu'ils sont ennemis; et pour les ramener aux pieds des autels, il suffirait de les reléguer parmi les athées. O fureur de se distinguer, que ne pouvez-vous point ?


Aucun commentaire:

Enregistrer un commentaire